hendrik-vuye

…N-VA is een partij geworden van zakennationalisten, waar het niet zozeer draait rond taal en cultuur, maar om centen…

Hendrik Vuye, even een collega-fractieleider, mag niet langer de communautaire denktank van N-VA leiden en vliegt meteen ook uit het partijbestuur. Uiteraard is dit geen aangenaam moment voor N-VA. Elke partij kan zoiets overkomen dus over het incident zelf ga ik mij niet vrolijk maken. Dat is interne keuken. Maar de achtergrond van deze gebeurtenissen belangt wél iedereen aan. De meest gemaakte analyse is er een over het functioneren van de partij: de vrije meningsuiting wordt intern ingeperkt. Ik ben niet actief in de partij en dus niet goed geplaatst om daarover te oordelen. Maar die analyse lijkt me iets te eenvoudig.

De recente gebeurtenissen hangen vooral sterk samen met een inhoudelijke verschuiving bij N-VA. Het was Vuye die z’n partijgenoten in het veiligheidsdebat moest herinneren aan enkele grondwettelijke principes. Naast de verharding inzake veiligheid is de partij ook sociaaleconomisch erg veranderd sinds 2009, toen de partij nog naar de kiezer trok met een Vlaams energiebedrijf, een kindpremie en een hospitalisatieverzekering. N-VA is een partij geworden van zakennationalisten, waar het niet zozeer draait rond taal en cultuur, maar om centen. De flaminganten moeten plaats ruimen voor commerçanten. Opkomen voor de Vlaamse zaak wordt dan steeds meer een eufemisme om anderen, Walen, moslims of vluchtelingen, iets niet te gunnen. In deze versie staat nationalisme steeds meer voor egoïsme. Daarmee heb ik niet gezegd dat volksnationalist Vuye plots een linkse jongen is, wel dat er een breder ongenoegen sluimert bij Vlaamsgezinden en dat ongenoegen versterkt elkaar. Heimwee naar de ruzies bij de Volksunie is er misschien niet, wel naar sommige Volksunie-standpunten.

Nog fundamenteler gaat de exit van Vuye over de onoplosbare vragen van Vlaams-nationalisten en separatisten. Er is een plan noch draagvlak voor de eigenlijke ambitie van N-VA en dat is en blijft de Vlaamse onafhankelijkheid. Als je met artikel 1 van de partijstatuten naar de kiezer trekt, dreigt een score onder de kiesdrempel. Want de Vlaamse grondstroom is nu eenmaal federaal gezind. De Vlaming voelt zich én Vlaming én Belg. Sterker nog, de ‘Vlaamse Belg’ komt zelfs meer voor dan de ‘Belgische Vlaming’, oordeelde politicoloog Marc Swyngedouw (KUL) nog in 2014. Hij vroeg aan Vlaamse kiezers waar ze thuishoorden: in België, in Vlaanderen, in hun stad of gemeente. Wat bleek? Meer dan de helft verkiest België als eerste territoriale identificatie. Er mogen nog 1.000 denktanks opgericht worden, dat gaat niet snel veranderen.

Uitstelgedrag

Het is niet toevallig dat die worsteling bij N-VA vandaag de kop opsteekt. Want hoe meer Vlaamse bevoegdheden, hoe minder overtuigend ‘wat we zelf doen, doen we beter’ klinkt. Niemand droomt nog van de wedergeboorte van de unitaire staat. Maar opeenvolgende Vlaamse regeringen hebben ondertussen bewezen dat splitsen op taalbasis geen toverformule is voor beter bestuur. Ook al spreken we dezelfde taal, dat wil nog niet zeggen dat we dezelfde opvattingen hebben over onderwijs, Uplace of Oosterweel. Bovendien zitten we in een tijd die net smeekt om meer samenwerking. Jan Jambon kan moeilijk hard maken dat het splitsen van politie en justitie ons zou helpen in de strijd tegen internationale terreurnetwerken.

Dat is de paradox van het separatisme: hoe dichter bij het einddoel, hoe groter en moeilijker de vragen. Vandaar dus het uitstelgedrag en de strategische discussies. De Wever is slim genoeg: liever de vage droom dan een eerlijk plan richting de kiezer. Want hoe concreter men moet worden over de eigenlijke ambitie, hoe lastiger het wordt. Het confederalisme is communicatief misschien nog een uitweg. Maar als je dat moet omzetten in concrete voorstellen, in een werkbare formule, inclusief Brussel, loopt ook dat vast.

Sexy separatisme

Objectief V was voor Vuye en Wouters dus vanaf dag één een vergiftigd geschenk. Ze moesten doen wat zelfs politiek rastalent De Wever wil noch kan: het confederalisme concreet maken, de droom van de Vlaamse onafhankelijkheid aantrekkelijk maken. Hun opvolgers wacht hetzelfde lot. Het was Vuye sowieso nooit gelukt om het separatisme sexy te maken. En al zeker niet om het als een geloofwaardige piste uit te werken. Want wie een script moet schrijven voor de Vlaamse onafhankelijkheid, kampt binnen de kortste keren onvermijdelijk met een writer’s block. Kortom, het is voor de betrokkenen geen aangename gebeurtenis, maar ik denk dat Vuye vooral blij en opgelucht moet zijn.

Share This