Bruxelles_est_(re)belle_-_22_mars_2016

… voorbije dagen hebben we veel samenhorigheid en eenheid gezien. Aan diezelfde Beurs, in onze scholen, op vele plekken en pleinen…

In onze nationale luchthaven wordt hard gewerkt aan een heropening en de metro in Brussel rijdt weer. Toch zal het nog een eeuwigheid duren voor alles weer echt herneemt na de #Brusselsattacks. Door de ongeziene brutaliteit van het geweld, maar ook door de locaties van de aanslagen. Net die hal van Zaventem, een kruispunt van vrolijkheid en levensvreugde, waar we elkaar ontmoeten, uitzwaaien en omhelzen. Net op de Brusselse metro, een icoon van grootstedelijkheid, de hartslag van onze hoofdstad. Net bij de MIVB, een superdivers bedrijf, een publieke dienst, iets van ons allemaal.

Wat doe je als politicus, als lid van de oppositie, in deze periode van nationale rouw? Het is een lastige vraag. Want de voorbije week was politiek plots zo banaal. Oppositie of meerderheid wordt dan helemaal onbelangrijk. Toch moesten we als volksvertegenwoordiging vrijwel meteen aan de slag. Logisch en belangrijk, lijkt mij. Nog meer dan anders is het wel zoeken naar de juiste woorden. Onze premier bijvoorbeeld heeft die zeker gevonden. Wat hij zegt - en vooral niet zegt - is in deze tijd cruciaal.

In het buitenland begrijpt men wellicht niet dat ministers Jan Jambon en Koen Geens zomaar blijven zitten. Daar is het een zoveelste bewijs dat in België zowat alles fout loopt. Tussen haakjes: wat heb ik me trouwens geërgerd aan de karikaturen over ons land in de buitenlandse media. Niet zelden met landgenoten in een hoofdrol, zoals schrijfster Kristien Hemmerechts vrijdagavond nog op het Nederlandse Nieuwsuur.

Maar wellicht is het niet-ontslag op dit moment net een wijze beslissing. Justitie en politie gaan niet plots beter functioneren als daar helemaal bovenaan een switch gebeurt. Ontslagen als een soort van nationaal ritueel is oude politiek. Pas wanneer we de gebeurtenissen echt kennen kan over verantwoordelijkheden een rationele en eerlijke beslissing volgen. Het is nu trouwens geen tijd voor verdeeldheid en instabiliteit.

Nationale eenheid mag echter niet leiden tot onbeantwoorde vragen, laat staan een doofpotoperatie. Sereniteit is geen synoniem voor omerta. Wanneer collega’s aandringen op sereniteit bedoelen ze wel eens: zwijg, ander onderwerp. Sorry, maar zwijgen, dat kan nu echt niet. Dan zouden we slechte volksvertegenwoordigers zijn. Elke kritische vraag nu afdoen als een politiek spel is bij uitstek een politiek spel - een dat al wordt gespeeld trouwens.

Hopelijk leidt de aangekondigde onderzoekscommissie dus tot een echte operatie openheid. Net omdat de eerste antwoorden ook al weer meer vragen oproepen. De gretigheid waarmee sommigen al oplossingen suggereren verbaast mij. Alsof er pasklare antwoorden ergens in een schuif liggen. Te gretig was in elk geval de vingerwijzing van Jan Jambon richting de verbindingsofficier in Turkije.

“Hier heeft geen dienst, geen directie, geen politieapparaat, maar wel één persoon uit het politieapparaat geblunderd”, aldus de vicepremier letterlijk. Terwijl nu al is aangetoond dat de federale gerechtelijke politie ook werd geïnformeerd over de arrestatie van Ibrahim El Bakraoui aan de Turks-Syrische grens. Alle democratische partijen hebben de hoffelijkheid om niet zomaar één minister met de vinger te wijzen. En wat dat doet die minister dan zelf? Eén politieagent aan de publieke schandpaal nagelen.

Het plenum van de Kamer leek even een rechtbank. Maar dan zonder het recht op verdediging. Haaks op “onze waarden”. Tot voor kort wist niemand wat een verbindingsofficier juist doet. Vandaag staat de man zijn foto op de voorpagina van de weekendkranten. En lezen zijn kinderen in die kranten over papa’s werk, zijn hobby’s en zijn tweets. Mogelijke fouten - of die nu in Brussel, Istanboel of Mechelen gebeuren - moeten ernstig worden onderzocht, maar iemand individueel zo aanpakken in deze fase is werkelijk onfatsoenlijk.

Is het ooit eerder gebeurd dat één functionaris zo werd aangepakt? Ik kan het mij niet herinneren. Bij de ontsporing van de begroting waren het de ambtenaren van de FOD Financiën. Nu is het de beurt aan de verbindingsofficier. Echt moedig zijn zo’n zondebokstrategieën niet. “Laten we vooral verbinden. Politieke spelletjes of zondebokstrategieën niet aan orde”, tweet Jambon nu. Graag. Heel graag zelfs.

Als ik dit schrijf, bestormen een vijfhonderdtal extreemrechtse hooligans de Beurs. Vreselijk. In een eerste reactie wijst de burgemeester Yvan Mayeur meteen naar zijn federale collega’s. Het lijkt alsof die gevreesde verdeeldheid dus echt toeslaat. Maar er is ook reden tot hoop. De voorbije dagen hebben we veel samenhorigheid en eenheid gezien. Aan diezelfde Beurs, in onze scholen, op vele plekken en pleinen. Die samenhorigheid, de zorg voor elkaar, is er echt niet alleen na zo’n aanslag. Het zit ingebakken in onze samenleving. Dat zijn wij. Maar met die samenhorigheid, die zorg voor elkaar, moeten we wel veel actiever aan de slag. Dat is nu wél iets waar ik al 100 procent zeker van ben.

Share This