de-kamer-plenaire

…grondstroom is expliciet federaal en veel ‘Belgischer’ dan wat gangbaar is in media en politiek… (foto: dekamer.be)

Steeds meer Nederlandstalige parlementsleden menen dat in de toekomst best bepaalde bevoegdheden opnieuw worden toegewezen aan de federale overheid. Dat blijkt uit een onderzoek van Dave Sinardet (VUB) en zijn collega’s van de UCL (DS 25 januari) . Een ‘herfederaliseringsbocht’, noemen de onderzoekers het zelf.

De resultaten betekenen de comeback van enige rationaliteit in de discussie over bevoegdheidsverdelingen. Heel lang is de staatshervorming eenrichtingsverkeer geweest, waarbij sentimenten primeerden op inhoudelijke overwegingen zoals efficiëntie en democratie. Dat tij keert nu. Met dank wellicht aan Geert Bourgeois en zijn Vlaamse regering, die lekker tastbaar maken dat wat we zelf doen, we lang niet altijd beter doen. Want de wachtlijsten, Uplace, Turteltaks en Oosterweel, daar heeft de PS weinig mee te maken.

Het taboe België lijkt te sneuvelen in de Vlaamse politiek. Dat was ook nodig. Zo vinden de Vlaamse politici (althans een deel) weer aansluiting met de echte Vlaamse grondstroom. Die grondstroom is expliciet federaal, veel ‘Belgischer’ dan wat gangbaar is in media en politiek. Wetenschappelijk onderzoek bewijst al jaren dat kiezers minder met Vlaamse autonomie bezig zijn dan hun politici.

België bestaat immers echt in de hoofden en harten van de Vlaming. Dat bewees politicoloog Marc Swyngedouw onlangs nog: meer dan de helft van de Vlaamse kiezers verkiest België als eerste territoriale identificatie, op verre afstand gevolgd door Vlaanderen (DS 14 februari 2014) . Hij toonde ook aan dat alsmaar minder kiezers te vinden zijn voor Vlaanderen als ultiem beslissingscentrum. Er is in vergelijking met 2010 ook een tendens naar zich meer Belg voelen.

Burgeroorlog

Wat Vlaams-nationalisten proberen weg te zetten als het belgicisme van enkelingen, is in de feiten gewoon een breed gedragen federalisme, voorbij die gedwongen, artificiële keuze tussen Vlaanderen of België. Het institutionele debat is zeker niet het allerbelangrijkste, maar het niet voeren zou zowel maatschappelijk als politiek dom zijn. Afgelopen weekend onderstreepte Bruno De Wever - hij kan het weten - terecht dat net het communautaire de zwakke plek is van N-VA (DS 23 januari) .

Vlaams-nationalisten, binnen en buiten de politiek, hebben immers geen plan. Ze weten ook heel goed dat er geen maatschappelijk draagvlak is voor hun eigenlijke ambitie, de splitsing van dit land. Hun argumentatie bijvoorbeeld om in tegenstelling tot hun Catalaanse en Schotse collega’s zeker geen volksraadpleging te organiseren werkt op de lachspieren. Ze vrezen immers ‘een burgeroorlog’ als we de mening van de Vlaming en de Belg zouden vragen over de toekomst van dit land. Dat liet de N-VA verstaan bij monde van Hendrik Vuye, toen hij als fractieleider reageerde op mijn voorstel ter zake. En nu verwijst ook de Vlaamse Volksbeweging zelf naar de quasi-burgeroorlog na het referendum over de Koningskwestie (woordvoerder Jonas Naeyaert, DS 26 januari ). Heeft zelfs de Vlaams-nationalistische voorhoede angst om de straat op te komen met hun eigenlijke ambitie?

Federalisten moeten dat net wel durven. De schroom om het over België, meer samenwerking en echt federalisme te hebben, moet verdwijnen. De eerste reacties op het onderzoek van Sinardet zijn hoopgevend, maar nog te aarzelend, te schuchter. Alsof mijn collega’s de echte Vlaamse grondstroom niet lijken te kennen. Daarom: collega-federalisten, collega’s van Open VLD, SP.A en de federalisten bij CD&V: kom uit de kast. Federalisten mogen zich niet alleen outen via anonieme academische enquêtes. We moeten de ambitie hebben het publieke en politieke debat over staatshervorming en identiteit weer in handen te nemen.

PS-SP.A en MR-Open VLD

Dan gaat over veel meer dan waar welke bevoegdheid naartoe moet. Buitenlandse handel, ontwikkelingssamenwerking, energie en klimaat zijn volgens mij inderdaad bevoegdheden waarvan we minstens moeten overwegen om ze te herfederaliseren, maar het moet evenzeer gaan over hoe je een federale maatschappelijk-politieke ruimte weer faciliteert.

Dat betekent onder meer dat we een federale kieskring moeten invoeren, meertaligheid verankeren via immersie-onderwijs, intra-Belgische uitwisselingsprogramma’s voor scholieren opzetten en meer media-samenwerking over de taalgrens heen stimuleren. Zo is het jammer dat Vlaams minister van Media Sven Gatz (Open VLD), nochtans een Brusselaar, voorlopig niet wil ingaan op onze suggestie om bepaalde VRT-programma’s te ondertitelen in het Frans.

Een eerste belangrijke stap kunnen federalisten helemaal zelf zetten: de politieke krachten over de taalgrens heen bundelen. Zo werken Ecolo en Groen al jaren samen in de Kamer. Slechts één taal telt, en dat is die van de overtuiging. Vandaar mijn oproep aan mijn blauwe en rode collega’s: maak nu ook eens gemeenschappelijke fracties in de Kamer: PS-SP.A en MR-Open VLD. Dat zou pas echt ‘een bocht’ zijn die ertoe doet.

(dit opiniestuk verscheen in De Standaard van woensdag 27/1/2016)

 

Share This