...iedereen is vervangbaar - behalve Dave Grohl...  (foto: Lindsay from Pittsburgh - CC)

…iedereen is vervangbaar - behalve Dave Grohl…
(foto: Lindsay from Pittsburgh - CC)

Onze nationale goalie Thibaut Courtois spreekt vrank en vrij. “Als Wilmots vindt dat hij moet vertrekken, dan is dat zo. Niemand is onvervangbaar”, klonk het in Café Courtois op Eén. Onze nummer 1 heeft zich duidelijk geen zorgen gemaakt over het ondertussen afgeblazen vertrek van Wilmots richting het Ruhrgebied. Courtois heeft eigenlijk gelijk. Deze Duivels scoren met zowat elke coach en het is goed dat Wilmots dat ook weet.

Eigenlijk kan elke coach een Courtois gebruiken. Sterker nog, elke leider, of het nu gaat om een coach, politicus of zaakvoerder, kan zulke mensen in zijn of haar team goed gebruiken. Dave ‘Foo Fighter’ Grohl even buiten beschouwing gelaten is niemand onvervangbaar. “Zonder jou zou het hier ook wel marcheren”, het moet gezegd kunnen worden in elke organisatie. “Ja, ik ben misbaar”, je moet het eigenlijk gewoon zelf durven zeggen. Het doet een organisatie deugd. Het maakt een leider sterker.

Het Nederlands Centraal Planbureau onderzocht in 2011 het effect van sleutelfiguren op resultaten van organisaties. Het effect van leiderswissels in ondernemingen was voor hen moeilijk te meten. Daarom hebben ze onderzocht wat trainerswissels bij clubs uit de Nederlandse Eredivisie teweegbrengen. Een trainer buitengooien is volgens hun studie allesbehalve een garantie op succes. Een Amerikaanse studie over de Major League Baseball kwam tot net hetzelfde resultaat.

Uiteraard is leiderschap belangrijk. Maar als de winkel goed draait, kan ook iemand anders even straffe resultaten realiseren. Als het team slecht draait, maakt het niet uit wie dat team managet. Als de wind tegenzit, mag je nog heel hard en goed kunnen fietsen, het zal heel moeilijk worden. Het omgekeerde geldt trouwens ook. Als het team goed draait, maakt het veel minder uit wie het managet. En als de wind goed zit, is het eenvoudig om zich te ontpoppen tot een goede zeiler. Bovendien: als het goed gaat, kun je maar beter alvast zelf beseffen en aankondigen dat het ooit wel verandert.

Als het in de politiek goed gaat, wordt er al snel één naam op geplakt. We kennen het rijtje: Verhofstadt, Stevaert, Leterme en nu De Wever. Als het wat minder gaat, moeten er koppen rollen. Ook in de politiek wordt dus het aandeel van individuele leiders overschat. Het is een beetje ‘zalm’ om dat te poneren, maar het is wel mijn overtuiging. Uiteraard is leiderschap bij uitstek in de politiek belangrijk. Uiteraard heb je beter een charismatische partijvoorzitter dan een grijze muis. Zoals je ook best een bondscoach hebt die kaas heeft gegeten van tactiek.

Maar er speelt zoveel meer in politiek: de onderbouw van een partij, de mensen met wie men is omringd, de langetermijnsfeer rond een partij en vooral maatschappelijke tendensen en je antwoord daarop. Dag per dag is er trouwens een stevige portie toeval in het politieke bedrijf, veel meer dan iedereen denkt.

Ik geef toe: het lukt me ook niet altijd mezelf te relativeren. In de Wetstraat is dat niet altijd vanzelfsprekend. En ik doe ook heel graag wat ik nu doe, zo’n fractie mogen leiden. Maar ik hoop echt - dat hoeft niet morgen te zijn- een Courtois tegen te komen die zegt: zonder jou lukt het ook wel, het is goed zo. J’y suis, j’y reste is trouwens echt niet meer van deze tijd. Eigentijds leiderschap is een zaak van cocreatie, vraagt om openheid en zelfs een zekere kwetsbaarheid. En al zeker de politiek kan een dergelijk leiderschap goed gebruiken.

Share This