Wat er al twee weken zit aan te komen, is nu ook officieel. Hoogspanningsnetbeheerder Elia heeft gisteren bevestigd dat er komende winter een reëel risico is op een stroomtekort. Bij Elia zijn ze hard aan het werken om de moeilijke winter voor te bereiden. Maar de communicatie van diverse actoren gaat desondanks zowat alle kanten op. Media pendelen nood-gedwongen tussen producenten, net-beheerder, energieregulator en de regeringsleden voor de juiste info.

Donderdag deed Economieminister Johan Vande Lanotte (sp.a) nog een bijzonder ongelukkige poging om iedereen gerust te stellen. Een kabel trekken zou volstaan om het probleem op te lossen. Vrijdag was er interim-Staatssecretaris voor Energie Catherine Fonck (cdH) die het dreigend tekort aankondigde in het parlement. Ook de communicatie over eventuele noodplannen richting provincies en gemeenten verlopen chaotisch.

De communicatie over het eventuele stroomtekort is symptomatisch voor het energiebeleid in ons land: improviseren met een gebrek aan duidelijkheid en zekerheid als gevolg. Omdat er geen of onvoldoende plannen zijn voorbereid, wordt de communicatie natuurlijk ook moeilijk. Heel dringend moet daar verandering in komen. De onzekerheid over de energiebevoorrading in een land als België onwaardig.

Deze energiecrisis was bovendien voorspelbaar. De sabotagedaad in Doel 4, waarvan niet genoeg kan worden gezegd dat zoiets eigenlijk gewoon niet mag gebeuren, was op zich niet voorspelbaar. Maar het was een kwestie van tijd voor we een situatie als deze zouden meemaken. Dat de Belgische stroomvoorziening vandaag zo kwetsbaar is, heeft alles te maken met het uitblijven van een daadkrachtig beleid. “Je moest zot zijn om te investeren in België”, liet voormalig FANC-baas Willy De Roovere dit weekend terecht optekenen.

Allerslechtste geval
Ons land is daardoor te afhankelijk gebleven van één technologie, de nucleaire, en één producent, Electrabel. Een technologie die kwetsbaar is, zo leren we uit de problemen in Doel 3, Tihange 2 en Doel 4. De problemen met de kernreactoren zijn trouwens ook niet nieuw. De eerste stillegging van Doel 3 en Tihange 2 omwille van de scheurtjes dateert van begin zomer 2012, meer dan twee jaar geleden.

Elia werkt voor komende winter nog wel aan het Be.ready-programma dat tien initiatieven omvat, gaande van het herplannen van onderhoudswerken over sensibilisering van gebruikers tot meer coördinatie met omliggende netbeheerders. Het afschakelplan moet pas “in het allerslechtste geval” worden geactiveerd, luidt het. Als het tot een afschakeling komt, hebben de getroffen burgers en bedrijven recht op een schadevergoeding. Deze winter moet in elk geval de laatste zijn waarin België collectief moet hopen op een zachte winter.

De lamp laten branden is immers perfect mogelijk. Voor de winter van 2015 zou de focus moeten liggen op het uitbreiden van de strategische reserve en het verder afsluiten van partnerships met de industrie omtrent vraagbeheer- en spreiding (voor hen ook financieel interessant). Thermische centrales zomaar sluiten zou ook niet meer mogen in deze omstandigheden. Groen heeft al lang een wetsvoorstel om met een strikte procedure te vermijden dat producenten de schaarste zouden organiseren. We moeten nu ook maar eens het potentieel aan elektriciteitsbesparing aanboren. Bond Beter Leefmilieu wees deze week terecht op dat potentieel als belangrijke bouwsteen voor onze bevoorradingszekerheid.

Voor de verdere toekomst bestaat de wonderoplossing niet. Het zal altijd een combinatie zijn van verschillende maatregelen - met een open agenda gericht op innovatie. Sleutel is de combinatie van moderne flexibele gascentrales met veel meer hernieuwbare energie, zo divers mogelijk en evident zonder oversubsidiëring. Het is geen natuurwet dat zo'n nieuwe capaciteit jaren op zich laat wachten. Administratieve vereenvoudiging, het kan ook ons energiebeleid vooruit helpen. Wat mij betreft dus zonder kernenergie, zodra het kan. Zo was ook de wet op de kernuitstap geconcipieerd. De bevoorrading moe(s)t verzekerd zijn.

Hoop
De aanklacht moet vandaag scherp zijn, van iedereen, niet alleen van de groene oppositie. In een land als België moet de lamp branden. Maar er is ook hoop. 

De energiecrisis is hopelijk het laatste duwtje voor een Energiepact voor een zekere, betaalbare en duurzame energietoekomst. De geesten evolueren ook. Kijk bijvoorbeeld naar de verklaringen van Melchior Wathelet (cdH) vorige week in het parlement. Over de mythe van de onfeilbare kernenergie: “Aujourd'hui, ce mythe est pour le moins ébranlé”. De mythe is definitief gesneuveld. 

Het is uitkijken naar de plannen van de nieuwe federale regering. Ze gaat er prat op taboes te willen slopen. Dan lijkt het nucleaire taboe, en dus beslissen om er echt uit te stappen, me eentje om mee te beginnen.

Share This