Vlaams-nationalisten die zich uitspreken pro kernenergie, het is ooit anders geweest, stelt Kristof Calvo. Waar is de tijd dat de Volksunie opriep om te betogen tegen nucleaire energie?
Toen de N-VA dit weekend bij monde van haar energiespecialist haar voorstel herhaalde om een kerncentrale bij te bouwen, deed dit heel wat wenkbrauwen fronsen. Niet alleen Groen, maar ook CD&V en Open VLD deden de eis af als onrealistisch. Sciencefiction, klonk het zelfs bij CD&V, historisch nochtans de meest pro-nucleaire partij in Vlaanderen. De N-VA lijkt nu meer dan ooit die rol overgenomen te hebben.

Een nieuwe centrale is zeer onwaarschijnlijk en zou in elk geval miljarden belastinggeld vragen. De bouw ervan zou jaren duren. Nergens ter wereld wordt een nieuwe kernreactor gebouwd zonder een smak geld van de belastingbetaler - en dat voor technologie van zestig jaar oud. De enige twee Europese kernreactoren in aanbouw (Olkiluoto in Finland en Flamanville in Frankrijk) zijn technisch en financieel miskleunen. De kostprijs explodeert telkens, tot 8,5 miljard voor de reactor in Flamanville. In Olkiluoto heeft de bouw bijzonder veel vertraging opgelopen: de opening is ten vroegste voor 2018, waar eerst 2009 was voorzien.

Het nucleaire verliest overal terrein. De rol van hernieuwbare energie wordt steeds substantiëler. Kijk naar de cijfers van het World Nuclear Status Report 2014. Het globaal aandeel kernenergie in de elektriciteitsproductie is gedaald tot 10,8 procent, ten opzichte van 17,6 procent in 1996. Wereldwijd daalt het aantal reactoren fors: in 2002 waren er nog 438 reactoren, in 2013 nog ‘maar’ 388.

Het voorstel komt bovendien op een moment dat de plotse uitval van kerncentrales de bevoorradingszekerheid in ons land kwetsbaar maakt. Natuurlijk moet er meer aandacht gaan naar de bevoorrading, maar het is net de extreme afhankelijkheid van kernenergie die ons land zo kwetsbaar maakt, een gevolg van jaren non-beleid en rechtsonzekerheid.

Curieuze bocht 

Het uitgesproken pleidooi voor kernenergie vanwege de N-VA is om nog andere redenen opmerkelijk. Het staat immers ook haaks op de relatief milieuprogressieve houding van het politiek Vlaams-nationalisme in het verleden. Nog voor het ontstaan van de groene partij was het bijvoorbeeld de Volksunie die congresseerde rond de eerste leefmilieuproblemen. ‘Na engagementen in verschillende jeugd- en milieubewegingen, en een passage bij de buitenparlementaire partij Leefmilieu Riemst, die zich afzette tegen het CVP-bestuur, werd ik in 1982 gevraagd om op de lijst ‘Nieuw’ te staan. Vlaams, groen, links, antiestablishment. Dat trok mij natuurlijk aan.’ Het pad van een Vlaamsgezind Agalev-parlementslid? Neen, Jan Peumans aan het woord over zijn eerste jaren in de politiek.

‘Als de N-VA niet bestond, dan zou ik bij Groen zitten’, aldus nog de voorzitter van het Vlaams Parlement. Het voorbije weekend moest ik aan Peumans denken. Wat zou hij denken van een nieuwe kerncentrale? Groene jongens met een Vlaamse inborst, ze moeten zich bij de N-VA steeds eenzamer voelen. Dit uitgesproken pleidooi pro kernenergie gaat ook in tegen een aantal centrale waarden die het Vlaams-nationalisme altijd huldigt. Zelfbeschikking en autonomie bijvoorbeeld. Stel dat de N-VA haar plannen voor een bijkomende kerncentrale kan uitvoeren, danzijn er niet heel veel mogelijke uitbaters. Dat wordt een multinational, die alleen maar zal plannen en bouwen als er veel Vlaams belastinggeld op tafel komt qua ondersteuning. Of decentralisatie. De logica die de N-VA hanteert voor het institutionele geldt blijkbaar niet voor onze energievoorziening. Qua energie moet het grootschalig en centraal. Je zou verwachten dat de partij net een meer decentrale, autonome en kleinschalige energieopwekking genegen is. Pacifisme was decennialang één van de kernwaarden van het Vlaams-nationalisme. Maar altijd is er een zekere verstrengeling tussen civiele en militaire nucleaire toepassingen.

Vlaams energiebedrijf

De tijden dat de Volksunie opriep om te betogen tegen kernwapens en kernenergie, zijn duidelijk voorbij. In 2009 moest er voor de N-VA absoluut nog een Vlaams energiebedrijf komen als concurrent voor Electrabel. Vandaag zijn De Wever, Jambon en Wollants de grootste pleitbezorgers om de levensduur te verlengen van de afgeschreven kerncentrales van datzelfde Electrabel. Voor alles kijkt N-VA naar Berlijn, behalve als het over energie gaat.

Het parcours van de N-VA is opmerkelijk, net op een moment dat alle andere Vlaamse partijen de omgekeerde beweging inzetten. Ik hoop oprecht dat de grootste Vlaamse partij de beleidsagenda van milieu, duurzaamheid en energie (her)ontdekt. En laten we hopen dat de volgende minister van Energie, mogelijk een N-VA’er, geen tijd en geld verspilt aan wilde plannen voor een nieuwe kerncentrale.

Share This