Linkse jongeren zijn out, kopte deze krant op 4 september. De basis van deze berichtgeving is het onderzoek van het Leuvense Centrum voor Politicologie naar het stemgedrag van 16-jarigen. Ook bij jongeren scheert N-VA hoge toppen. Jeugdig Vlaanderen rechts en conservatief pur sang? Er zijn minstens redenen om bij die framing toch wat vraagtekens te plaatsen.

Vooreerst is het mijn overtuiging dat voor jongeren links en rechts steeds minder hun wereld definieert. Opinies zijn vaak heel concreet en themagebonden. Inderdaad, enkele concrete opinievragen uit het onderzoek wijzen op een rechtse, conservatieve tendens (gefaciliteerd door een ietwat suggestieve vraagstelling). Maar vraag hetzelfde panel of de rijken de crisis moeten betalen en je hebt ook een uitgesproken meerderheid. GAS voor 14-jarigen zal dan weer op een njet kunnen rekenen. Zo zijn onze jonkies. Ideologisch wispelturig of - in positieve termen - eigenzinnig en autonoom denkend.

Voorts is het aandeel van de partijen die men klassiek als links definieert (sp.a, Groen en PVDA) in deze peiling niet kleiner dan bij de algemene bevolking. Nog geen vierde van de Vlamingen is van plan links te stemmen, blijkt uit de laatste peiling (De Morgen 2 september). Bij jongeren is de verdeling net zo. Zo vaders en moeders, zo zonen en dochters. Vlaanderen stemt overwegend (centrum)rechts, of men nu 16 of 66 is. De zeer zwakke score van de sociaaldemocratie bij de groep bevraagde tieners valt wel op, tien jaar na de populariteit van Steve Stevaert en zijn toenmalige hipsters. De sp.a wordt grijs (inhoudelijk en qua politiek personeel) en lijkt daar een prijs voor te betalen.

Mensentaal
Een enigszins verrassende tweede is CD&V. Ook dat geeft aanleiding om de uitgesproken verrechtsing te relativeren. Het is immers de X-factor van Kris Peeters die de christendemocratie hip maakt, aldus de onderzoekers. Op de links-rechts-as is CD&V bovendien eerder centrum dan uitgesproken rechts. De christendemocratie belichaamt ook wel een aantal (zachtere) waarden (zekerheid, respect, overleg). Voor een generatie die tot voor kort eigenlijk alleen maar politieke crisis heeft gekend, zal stabiliteit wellicht ook een relevant argument zijn.

Brons is er in de jongerenpeiling voor mijn eigen partij Groen, toch uitgesproken links en progressief. Een duidelijk profiel is hier, net als bij N-VA, de basis voor succes bij jongeren, menen de onderzoekers. Tegelijk kunnen we er niet omheen dat 16-jarigen vandaag eigenlijk de eerste generatie zijn die opgegroeid is met groene kwesties zoals klimaatopwarming. Tien jaar geleden, 'in mijn tijd', was dat nog geen thema op de schoolbanken. Vandaag zijn scholen een belangrijke leerplek rond duurzaamheid.

De belangrijkste conclusie lijkt me dan ook dat alleen partijen met duidelijke waarden, die een zeker gevoel belichamen, jongeren nog kunnen bekoren. Voor N-VA, CD&V en Groen zijn dat telkens andere zaken. De kiezer is niet rationeel, en dat geldt a fortiori voor jongeren. Een werkzoekende jongere kan perfect voor een partij stemmen die zo snel als het kan de wachtuitkering wil schrappen. Onder de jonge N-VA-kiezers zijn er wellicht relatief weinig separatisten. De kans is groter dat ze naast van Bart De Wever ook fan zijn van Vincent Kompany en Stromae, beide stilaan uitgegroeid tot symbolen van het hedendaagse, multiculturele België.

Ratio, cijfers en argumenten zullen niet volstaan om links te versterken bij jongeren. Emotie is de sleutel. Wil links meer jongerenharten veroveren, dan zal het daar beter moeten in worden. Een 'waardenvol' verhaal, eentje met hoop en perspectief, concreet en - als het even kan - verrassend. Parler vrai is de boodschap. Politiek in mensentaal, ja zelfs in jongerentaal.

Droom opgegeven?
Het is tegelijk zoeken naar nieuwe vormen van interactie tussen jongeren en politiek: zo concreet en digitaal mogelijk. Met Groen trekken we bijvoorbeeld die kaart volop in de voorbereidingen van het Impulscongres. Een online discussieplatform, veel interactie op sociale media en een resem aan concrete voorstellen die de leefwereld van jongeren positief kunnen veranderen. Niet te veel blabla, maar concrete vooruitgang, ook dat is cruciaal.

De rechtse overwinning bij jongeren kan dus worden gerelativeerd. Maar er is werk aan de winkel. In de huidige sociaaleconomische context is het eenvoudiger voor nationalisten en populisten dan voor progressieven. Onzekerheid is het lot van jongeren. Voortdurend krijgen ze te horen dat het slecht gaat. En dat het alleen maar slechter zal gaan. De droom dat kinderen en jongeren het beter moeten hebben, lijkt vrijwel opgegeven. Een samenleving die dat doet, levert zich over aan cynisme en negativisme, de ideale voedingsbodem voor conservatieven. Pas door als progressieve politici assertief de handschoen op te nemen en concrete hervormingen voor te leggen, kunnen we komaf maken met de onzekerheid bij jongeren. Als we daarin slagen, ziet de verdeling zondagavond 25 mei 2014 er (hopelijk) anders uit.

Deze vrije tribune verscheen op 5 september in De Morgen.

Share This