“De heropstart van de nucleaire centrales Doel 3 en Tihange 2 zou onvoorzichtig zijn”. Een citaat uit een persmededeling van Groen of een passage uit het laatste magazine van Greenpeace? Neen, het oordeel van Dieter Majer, gewezen directeur van het Duitse nucleaire controle-orgaan.

De scheurtjes in de reactor Doel 3 en Tihange 2 zijn ondertussen uitgegroeid tot een soap met telkens nieuwe, soms onverwachte wendingen. Aflevering 1: op een zonnige junidag vorig jaar ontdekten ultrasone testen, bijna per toeval, scheurtjes in het reactorvat. Verdere controles vonden in de dertigjarige kuip niet minder dan 8.000 van die scheurtjes. Tot een breedte van 24 mm en tot 10 mm diep. Het FANC legde de boel plat, in eerste instantie tot “(minstens) eind augustus”.

Aflevering 2: in september werden ook nog eens gelijkaardige scheurtjes vastgesteld in het reactorvat van Tihange: 2. 2000 “anomalieën” was daar het uiteindelijke bilan van het reactorvat. Aflevering 3: in december was er het oordeel van Electrabel. “Geen enkel probleem”, was de voorspelbare conclusie. Lees: de centenmolen moet zo snel mogelijk weer beginnen draaien. Maar, aflevering 4: in januari weigerde het FANC om definitieve conclusies te trekken. De waakhond eiste bijkomende verregaande onderzoeken van Electrabel.

Sindsdien klapt de ene expert na de andere uit de biecht. Nu dus Dieter Majer, eerder al dr. Ilse Tweer. En opvallend: ook de Franse autoriteit voor nucleaire veiligheid (ASN) liet zich gelden. “Globaal genomen beschouwt de ASN dat de elementen die tot dusver beschikbaar zijn niet toelaten dat een heropstart van de reactoren overwogen kan worden”, was het oordeel van de Franse ingenieurs. Opvallend, want Frankrijk is het nucleaire land bij uitstek en tussen veiligheidsregulatoren heerst traditioneel een 'bemoei-je-met-eigen-zaken-cultuur'.

Wat weten we vandaag? De heropstart is drie keer uitgesteld. We zijn nu bijna acht maanden verder en de kernreactoren liggen nog steeds stil. Experten verschillen van mening. Voor april zullen de twee reactoren zeker niet heropstarten. Stilgelegd tot 31 maart, lezen we nu op de FANC-website.

Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) brengt een van de komende weken advies uit aan de ministerraad. En dan zullen topministers de knoop moeten doorhakken. Het wordt dus een politieke beslissing, een knoop om door te hakken voor de regering. Wat het uiteindelijke advies van het FANC ook is, zij zullen met de uiteenlopende adviezen worden geconfronteerd. Maar de alarmkreten van experts moeten ons nu toch al aan het denken zetten.

Zorgeloosheid

We mogen immers niet vergeten waarover het gaat. Laat me heel duidelijk zijn: ongeacht je politieke overtuiging, niemand wil een nucleaire ramp. Dramatiseren, ook daar wordt niemand beter van. Maar nulrisico met een kerncentrale bestaat nu eenmaal niet. En een kerncentrale waarover experten van mening verschillen, is al helemaal geen basis voor zorgeloosheid. Dat kan en mag het niet zijn. Over de veiligheid van een reactorvat twijfel je niet.

Het Franse Institut de Radioprotection et de Sûreté Nucléaire raamde recentelijk de kost van een groot kernongeval in Frankrijk nog op 400 miljard euro, vergelijkbaar met de impact van oorlog en maar liefst 20 procent van het Franse BBP. Tihange ligt op 37 kilometer van Sint-Truiden, 52 van Hasselt, 62 van Leuven en 82 van Brussel. Het tijdschriftNature becijferde onlangs dat er grote bevolkingsaantallen wonen in een straal van 75 kilometer rond de Belgische kerncentrales. Bij Doel gaat het om 9,03 miljoen inwoners in een straal van 75 kilometer (het hoogste aantal in Europa), voor Tihange zijn het 5,76 miljoen burgers.

Beste premier, geachte vicepremiers Vanackere, De Croo en Vande Lanotte,

De vraag over sluiting of heropstart van de twee kernreactoren komt dus op uw bord. De Franse energiereus GDF Suez-Electrabel zal zijn volle gewicht in de weegschaal werpen om de balans richting 'heropstart' te doen overslaan. Aan de andere kant van de weegschaal is er de veiligheid van miljoenen mensen. En de twijfels van de experts die blijven knagen.

Beeld u even in dat het gaat over scheurtjes in het remsysteem van uw wagen. En het eerste oordeel is: de auto moet binnen blijven tot augustus. Maar dan vraagt de garagist steeds weer uitstel om de wagen weer klaar voor dienst te kunnen verklaren. En iedere keer opnieuw vraagt de autokeuring toch bijkomende onderzoeken. Zou u na acht maanden van testen en hertesten met een gerust hart opnieuw het gaspedaal indrukken? Of zou u naar een veiliger oplossing uitkijken? En het gaat hier niet om een auto, maar om een kerncentrale.

Die merkwaardige reeks van acht maanden testen, uitstellen, en hertesten moet toch voor twijfel zorgen. Als het werkelijk voor 100 procent duidelijk was dat deze kernreactoren veilig zijn, ondanks hun duizenden scheurtjes, waarom was er dan die steeds weerkerende twijfel van de experten, en hun vragen voor bijkomende onderzoeken? Of om het met de woorden van voormalig FANC-baas Willy De Roovere, een zoon van de nucleaire sector, te zeggen: willen we als samenleving dit risico nemen?

Stervensbegeleiding

Uiteraard is de beslissing om de twee comateuze kernreactoren definitief stil te leggen, een ernstige beslissing. Het compenseren van de energieproductie zal inspanningen vragen. Het vergt een investeringsplan, een bron van welvaart en jobcreatie, een echt uitrustingsplan. Maar de afgelopen winter heeft ons al iets geleerd: vele megawatts nucleaire energie minder en toch blijft het licht branden. De regering zal ook maatregelen moeten nemen om te vermijden dat de Franse energiereus een chantage met jobs opzet.

Geachte premier, geachte vicepremiers, zelden worden er medailles uitgereikt aan mensen die een ramp hebben voorkomen. Maar toch: moedige beslissingen nemen, weerstaan aan lobby's, de veiligheid van de mensen laten primeren. Daar bestaat een woord voor: staatsmanschap.

Binnenkort komt het definitieve rapport van het FANC. Maar na een nieuwe alarmkreet van een onafhankelijk expert is een oproep op zijn plaats. Neem die moedige beslissing: Laat die kernreactoren die al acht maanden in coma liggen, rustig inslapen. Stervensbegeleiding voor een kerncentrale. Sluit ze definitief. Of denk er grondig over na.

Share This