De problemen in het reactorvat van Doel 3 hebben een opmerkelijk parcours
afgelegd sinds ze eind juni werden vastgesteld. Begonnen als een fait divers op
de site van het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) is het nu
wereldnieuws met mogelijk verstrekkende gevolgen voor de Belgische
bevoorradingszekerheid en de wereldwijde nucleaire industrie. Als de problemen
zich werkelijk voordoen op het niveau van de staalproducent of het
productieproces, komen heel wat reactoren in de wereld in het vizier.

Het
brokkenparcours van de belangrijkste verantwoordelijken is opvallend. Het FANC
lijkt het geweer elke dag van schouder te veranderen. De internationale
veiligheidsautoriteiten komen niet tot duidelijke afspraken. En ook over de
prijs en de bevoorradingszekerheid is het verwarring troef. Twee ministers die
de bevoegdheid energie ambiëren (staatssecretaris Melchior Wathelet en zijn
schaduwminister uit Oostende). Dat is niet meteen goed voor de eenheid van
boodschap. Voorts hebben we natuurlijk ook de steeds weerkerende spanning tussen
de regering en de energieregulator CREG.

Dat burgers en bedrijven zich zorgen
maken, is dan ook doodnormaal: over de veiligheid van de Belgische
kerncentrales, maar evident ook over de bevoorradingszekerheid. Stroompannes
zijn, net als nucleaire incidenten, absolute horrorscenario's. Het zou een
aanslag betekenen op onze welvaart. Wat je politieke overtuiging ook is (fan of
geen fan van nucleaire energie), niemand wil een black-out. Nog steeds is een
stroompanne eerder onwaarschijnlijk dan waarschijnlijk. Maar inderdaad, onze
bevoorradingszekerheid is helaas kritisch en dat is het gevolg van jaren
non-beleid.

De traditionele partijen, paradoxaal genoeg de
'het-licht-gaat-uit-bij-een-kernuitstap'-partijen, hebben onze bevoorrading de
voorbije jaren laten aanmodderen. Tussen hun discours, bedoeld om hun
energieconservatisme te verbloemen, en hun politiek handelen gaapte een grote
kloof. Een natuurwet is zo'n krappe situatie immers niet. In Duitsland had men
wel de 'luxe' om na Fukushima een reeks oude reactoren te sluiten en desondanks
netto-exporteur te blijven op jaarbasis. In Nederland is eerder sprake van
overcapaciteit.

Een 100 procent sluitend plan B bij een onverwachte sluiting van
(grote) nucleaire eenheden ligt er dus al helemaal niet. Pas in het najaar is er
uitsluitsel over de toekomst van de kernreactoren Doel 3 en Tihange 2, maar nu
al moet er een concreet actieplan komen voor de energiebevoorrading tijdens de
winter. Alle scenario's moeten maximaal worden voorbereid zodat onze burgers en
bedrijven op beide oren kunnen slapen. Een dergelijk plan kan worden uitgewerkt
door een taskforce met vertegenwoordigers van de regering, de administratie, de
energieregulator CREG, de netbeheerder Elia en de regio's. De filosofie van zo'n
taskforce: samenwerken in plaats van elkaar tegenwerken. Groen deed die oproep
afgelopen weekend, maar staatssecretaris Wathelet reageert voorlopig erg lauw.

Met een dergelijk actieplan kunnen op korte termijn enkele slimme
(nood)maatregelen volgen op minstens drie niveaus: de beschikbare capaciteit in
eigen land, het niveau van het (piek)verbruik en bepaalde importmogelijkheden.
Cruciaal is de productiecapaciteit op peil te houden door het beschikbaar houden
van thermische centrales. Ook een betere planning van de onderhoudswerken in
centrales is belangrijk: geen extra stilleggingen voor niet-dringende controles
in de winter.

Ook op vlak van verbruik kunnen er zaken gebeuren: korte termijn
energiebesparende maatregelen en, indien nodig, een spreiding van de afname door
grootgebruikers. Daarnaast komen er best bijkomende afspraken met de
netbeheerders en de regulatoren van onze buurlanden over de beschikbare
importcapaciteit. Zulke maatregelen zijn sowieso een meerwaarde. Of we in
problemen komen en of de prijzen zullen stijgen, zal dus worden bepaald door het
al dan niet krachtdadig optreden van de regering.

Maar laten we ook verder
kijken dan komende winter. De bevoorradingszekerheid is ook na februari 2013
belangrijk. Ongeacht de afloop van Doel 3 en Tihange 2, staat nu al vast dat de
Belgische nucleaire verslaving vroeg of laat de energiebevoorrading in gevaar
brengt. De alle-eieren-in-één-mand-strategie heeft ons gebracht waar we nu
staan. De te grote focus op nucleaire energie maakt ons land echt kwetsbaar. Dat
niet omgooien, is zich overgeven aan (stok)oude kernreactoren. Die switch maakt
het uitrustingsplan van de regering (voorlopig?) niet. Met de tienjarige
levensduurverlenging van Tihange 1, een reactor die nu ook extra tests zal
moeten ondergaan, bestendigt dat plan net het nucleaire aandeel in onze
energiemix.

De nucleaire mastodonten in Doel en Tihange lijken zo wel de banken:
too big to fail en dus blijven we ze oplappen. Maar dat hoeft niet want er is
een alternatief: de investeringen in hernieuwbare energie en moderne, flexibele
gascentrales eindelijk alle kansen geven, onder meer door het vergunningsbeleid
te stroomlijnen. Combineer dat met investeringen in energiebesparing en de
interconnectiecapaciteit en we hebben een fraai energie-investeringsplan, een
bron van welvaart en jobcreatie.

Deze opiniebijdrage verscheen op 21 augustus in De Tijd.

Share This